Hoornaar

Uit Imkerpedia

Ga naar: navigatie, zoeken
Onze inheemse Europese hoornaar (Vespa crabro).
De reuzenhoornaar (Vespa mandarinia). Boven: trophallaxis tussen twee reuzen hoornaars. Onder: Een reuzen hoornaar op een hand zodat je een aardig beeld van de grootte krijgt.

Hoornaars (Vespa) zijn een geslacht van wespen die vooral qua grootte[1] goed van de andere wespengeslachten is te onderscheiden. Er bestaan in dit geslacht zo'n 25 soorten. Daarvan hebben de volgende 3 soorten om verschillende redenen onze speciale belangstelling:

  • Vespa crabro (Europese hoornaar)
    • Deze soort is in de Lage landen inheems. Onze honingbij heeft van deze hoornaar niet meer last dan van de "gewone" wespen. Indien de hoornaar genoeg keuze heeft jaagt hij liever op kleineren insecten dan op onze honingbij. Het gif van de Europese hoornaar is veel zwakker dan dat van onze honingbij[2].
  • Vespa velutina (Aziatische hoornaar)
    • Deze soort is iets kleiner dan "onze" Europese hoornaar, en is inheems in Azië (India, Indochina, China en Indonesië ). Volgens Franse onderzoekers[3] is een ondersoort van deze Aziatische hoornaar (de Vespa velutina nigrithorax) in 2004 per abuis in Zuid-Frankrijk beland. Van daaruit heeft deze ondersoort zich flink verspreid, en inmiddels is ze ook in de Lage landen waargenomen.
      • Deze hoornaar jaagt actief op onze honingbij die (in tegenstelling tot de Aziatische honingbij) geen goede verdediging tegen deze hoornaar heeft. Deze hoornaar jaagt op bijen door stationair voor de vliegopening te vliegen en dan de vertrekkende bijen te vangen. Op die manier kan zo'n bijenvolk gedecimeerd worden en uiteindelijk ten gronde gaan.
      • In het najaar zijn deze hoornaars ook belust op de honing van de bijenvolken en bij massale aanvallen kan de gehele kast geplunderd worden. Imkers kunnen dit laatste voorkomen door roosters, waar deze hoornaars niet door kunnen, voor de vliegopening te plaatsen.
  • Vespa mandarinia (reuzenhoornaar)
    • Dit is de grootste soort hoornaar. Deze heeft haar verspreidingsgebied in het gematigde en tropische deel van oostelijk Azië. Deze soort hoornaar kan met gemak een geheel bijenvolk uitroeien, maar komt bij ons dus niet voor. Deze soort hoornaar is vooral bekend geworden vanwege de wijze waarop de in Japan voorkomende ondersoort Aziatische honingbij aanvallen van de in Japan voorkomende ondersoort reuzen hoornaar (Vespa mandarinia japonica) weet te voorkomen.


In onderstaand filmpje kun je zien dat onze inheemse Europese hoornaar de iets kleinere (en donkerdere) Aziatische hoornaar goed de baas kan.


Voetnoten

  1. De hoornaars zijn niet alleen groter dan andere wespen, ook de verhouding tussen de verschillende lichaamsdelen is anders. Bij de hoornaars zijn de kop, met name het gedeelte achter de ogen, en het achterlijf in verhouding groter.
  2. A.Schoots. Goed geschoten. Bijenhouden, mei 2014.
  3. C.Villemant, J.Haxaire, J.Streito. Premier bilan de l’invasion de Vespa velutina Lepeletier en France (Hymenoptera, Vespidae). Bulletin de la Société entomologique de France, 111 (4), 2006 : 535-538.
Persoonlijke instellingen