Natuurzwerm: verschil tussen versies

Uit Imkerpedia
Ga naar: navigatie, zoeken
k
 
(15 tussenliggende versies door 2 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
[[image:Zwerm_aan_tak.jpg|left]]
+
[[image:Zwerm_aan_tak.jpg|right|thumb|560px|Een [[zwermtros]] aan een tak]]
 +
'''Natuurzwermen''' moeten onderscheiden worden van [[kunstzwermen]]:
  
 +
* Een natuurzwerm is een zwerm op initiatief van de bijen. Een kunstzwerm is een zwerm op initiatief van de [[imker]].
  
Natuurzwermen moeten onderscheiden worden van [[kunstzwermen]].
+
* Een natuurzwerm bepaalt zelf de nieuwe woonplaats, en is vaak voor de imker verloren (tenzij deze de zwerm zelf weer [[Het scheppen van een zwerm|schept]]), een kunstzwerm krijgt zijn nieuwe woonplaats van de imker.
  
 +
* Een natuurzwerm neemt zelf voedsel mee om een dag of drie te kunnen overbruggen en/of om op de nieuwe locatie direct met nieuwe raatbouw te kunnen starten. Bij de kunstzwerm zorgt de imker er zo nodig voor dat er voer mee komt.
  
Een natuurzwerm is een zwerm op initiatief van de bijen.
+
* In een natuurzwerm is er sprake van een zodanige mix van bijen dat op de nieuwe locatie alle benodigde taken (van zowel de [[binnendienst]] als de [[buitendienst]]) goed kunnen worden uitgevoerd. Bij een kunstzwerm is er bij aanvang meestal een mismatch die zich pas na verloop van tijd weer herstelt.
  
  
Een kunstzwerm is een zwerm op initiatief van de imker.
+
Meestal gaan honingbijen zwermen in het kader van de natuurlijke [[volksvermeerdering]], maar er zijn ook andere [[oorzaken van het zwermen]]. Aan de [[zwermtekenen]] kun je van te voren zien dat het bijenvolk wil gaan zwermen<ref> In de Lage landen is dat meestal ergens in mei of juni.</ref>.
  
  
 +
Al voorafgaand aan het zwermen zullen meerdere [[haalbijen]] "omscholen" tot [[speurbijen]] met als doel het vinden van een nieuwe bijenwoning. Het zijn ook deze speurbijen (zo'n 3% tot 5% van de zwerm) die het moment van vertrek inluiden. Met behulp van geluidspulsen met een frequentie van 400-450 hertz manen zij de andere zwermbijen tot vertrek. Dit resulteert in allemaal over de raten rennende bijen totdat ineens alle zwermbijen naar buiten gaan en weg vliegen met medeneming van de aanwezige koningin:
 +
# Eerst vertrekt de oude koningin met een gedeelte van het volk. Dit noemen we de [[voorzwerm]]. Als de klimatologische omstandigheden het toelaten vertrekt de voorzwerm meestal zodra de aankomende jonge koninginnen zich in hun [[zwermcellen]] gaan [[pop|verpoppen]].
 +
# Na hun geboorte<ref>Hier wordt bedoeld het moment waarop de inmiddels volwassen koningin uit de zwermcel kruipt, dus 6 dagen na het verpoppen.</ref> verlaten ook de jonge koninginnen een voor een het volk. Het zogeheten [[tuten en kwaken]] voorkomt dat er tegelijkertijd twee jonge koninginnen in het "oude" volk rondlopen. Dit is van belang omdat deze koninginnen elkaar anders zouden bestrijden. Ook deze vertrekkende jonge koninginnen nemen telkens weer een gedeelte van het volk mee, en deze zwermen noemen we de [[nazwerm|nazwermen]]. Het nazwermen houdt aan totdat de achterblijvende bijen het welletjes vinden (voor overlevering te gering in getale worden) en alle resterende jonge koninginnen (op één na) doodmaken.
  
Belangrijke andere verschillen:
+
Na het vertrek uit de oude woning landen er, meestal niet al te ver daar vandaan, her en der groepjes zwermbijen (meestal ergens aan takken). Bij één van die groepjes zal ook de koningin zitten. Zodra de bijen uit dat groepje dat vanwege de [[koninginnenstof]] in de gaten hebben zullen deze bijen gaan [[stertselen]]. Dit trekt alle andere zwermbijen aan zodat er uiteindelijk sprake is van één zwermtros. Hierna beginnen de speurbijen met [[nestselectie|het kiezen van de nieuwe bijenwoning, de nestselectie]].
  
  
- een natuurzwerm bepaalt zelf de nieuwe woonplaats, en is voor de imker verloren (tenzij deze de zwerm zelf weer [[Het scheppen van een zwerm|schept]])
+
Het zwermen is een zeer risicovolle onderneming. Uit waarnemingen bij bijenvolken die zich gevestigd hadden in de bossen van Ithaca, USA bleek dat slecht 24% van de volken die zich nieuw gevestigd hadden, de eerste winter overleefden, terwijl 78% van de reeds in voorgaande jaren gevestigde volken het voorjaar haalden<ref>T.D.Seeley. Life history strategy of the honey bee, Apis mellifera. Oecologia (32, 1978), blz. 108-118.</ref>.
  
  
- '''een natuurzwerm neemt zelf voedsel mee''' om een dag of drie te kunnen overbruggen of om op de nieuwe locatie direct met nieuwe raatbouw te kunnen starten. Bij de kunstzwerm zorgt de imker ervoor dat er ook voer mee komt (bijvoorbeld een raam voer).  
+
In het geval van een nazwerm volgt na het vinden van een nieuwe woning nog een extra spannende periode. Een nazwerm heeft immers een jonge koningin die eerst nog moet paren voordat zij [[eitje]]s kan leggen. De jonge koningin zal zich daartoe eerst op de nieuwe locatie [[oriënteren]] om daarna, zodra ze bronstig is, op [[bruidsvlucht]] te gaan. Hierbij kan nog van alles mis gaan.
  
  
 +
De meeste bijenhouders proberen (het vertrek van) [[zwermverhindering|natuurzwermen te voorkomen]]. Indien er vervolgens onverwachts toch ergens in de buurt een zwerm hangt, die de bijenhouder ook niet uit het volk heeft zien vertrekken, dan kan de bijenhouder met behulp van de [[meelproef]] proberen te achterhalen uit welk volk de zwerm afkomstig is.
  
  
 +
==Filmpje van een vertrekkende zwerm==
  
 +
{{#ev:youtube|NwGZLhA9Plw|||(In de aan/uit te zetten ondertiteling wordt een nadere toelichting gegeven.)}}
  
 
+
==Voetnoten==
 
+
<references />
 
+
 
+
 
+
Bij een natuurzwerm is er, als het goed is, altijd sprake van een koningin met een flink aantal bijen.
+
 
+
Meestal gaan honingbijen zwermen in het kader van volksvermeerdering.
+
 
+
Eerst (de [[voorzwerm]]) verlaat de oude koningin met een gedeelte van het volk de oorspronkelijke woonplaats op zoek naar een nieuwe woonplaats.
+
 
+
Daarna (de [[nazwerm]]) verlaten de jonge koninginnen een voor een het volk, telkens met weer een gedeelte van het volk. Totdat de achterblijvende bijen het welletjes vinden en alle resterende jonge koninginnen doodmaken op een na.
+
 
+
Honingbijen kunnen ook gaan zwermen als er bij de huidige woonplaats te weinig voedsel in de omgeving is te halen. Dit komt echter zelden voor. Het is verwarrend dat dit een hongerzwerm wordt genoemd, aangezien deze term ook wordt gebruikte voor een voor- of nazwerm die al wat langer onderweg is, en daardoor ook door de meegenomen voedselvoorraad heen is.
+
 
+
In alle gevallen hebben de [[speurbijen]] een grote rol in het vinden van een nieuwe geschikte locatie voor het volk.
+
 
+
Als een volk met een jonge koningin een nieuwe woonplaats heeft gevonden, dan moet daarna de koningin nog op [[bruidsvlucht]] om te worden bevrucht. Soms gaan dan ook een flink aantal bijen mee (wat op zich niet de bedoeling is), dat noemen we dan een [[bruidszwerm]].
+
 
+
Gerelateerde termen: [[hongerzwerm]].
+

Huidige versie van 16 dec 2016 om 11:47

Een zwermtros aan een tak

Natuurzwermen moeten onderscheiden worden van kunstzwermen:

  • Een natuurzwerm is een zwerm op initiatief van de bijen. Een kunstzwerm is een zwerm op initiatief van de imker.
  • Een natuurzwerm bepaalt zelf de nieuwe woonplaats, en is vaak voor de imker verloren (tenzij deze de zwerm zelf weer schept), een kunstzwerm krijgt zijn nieuwe woonplaats van de imker.
  • Een natuurzwerm neemt zelf voedsel mee om een dag of drie te kunnen overbruggen en/of om op de nieuwe locatie direct met nieuwe raatbouw te kunnen starten. Bij de kunstzwerm zorgt de imker er zo nodig voor dat er voer mee komt.
  • In een natuurzwerm is er sprake van een zodanige mix van bijen dat op de nieuwe locatie alle benodigde taken (van zowel de binnendienst als de buitendienst) goed kunnen worden uitgevoerd. Bij een kunstzwerm is er bij aanvang meestal een mismatch die zich pas na verloop van tijd weer herstelt.


Meestal gaan honingbijen zwermen in het kader van de natuurlijke volksvermeerdering, maar er zijn ook andere oorzaken van het zwermen. Aan de zwermtekenen kun je van te voren zien dat het bijenvolk wil gaan zwermen[1].


Al voorafgaand aan het zwermen zullen meerdere haalbijen "omscholen" tot speurbijen met als doel het vinden van een nieuwe bijenwoning. Het zijn ook deze speurbijen (zo'n 3% tot 5% van de zwerm) die het moment van vertrek inluiden. Met behulp van geluidspulsen met een frequentie van 400-450 hertz manen zij de andere zwermbijen tot vertrek. Dit resulteert in allemaal over de raten rennende bijen totdat ineens alle zwermbijen naar buiten gaan en weg vliegen met medeneming van de aanwezige koningin:

  1. Eerst vertrekt de oude koningin met een gedeelte van het volk. Dit noemen we de voorzwerm. Als de klimatologische omstandigheden het toelaten vertrekt de voorzwerm meestal zodra de aankomende jonge koninginnen zich in hun zwermcellen gaan verpoppen.
  2. Na hun geboorte[2] verlaten ook de jonge koninginnen een voor een het volk. Het zogeheten tuten en kwaken voorkomt dat er tegelijkertijd twee jonge koninginnen in het "oude" volk rondlopen. Dit is van belang omdat deze koninginnen elkaar anders zouden bestrijden. Ook deze vertrekkende jonge koninginnen nemen telkens weer een gedeelte van het volk mee, en deze zwermen noemen we de nazwermen. Het nazwermen houdt aan totdat de achterblijvende bijen het welletjes vinden (voor overlevering te gering in getale worden) en alle resterende jonge koninginnen (op één na) doodmaken.

Na het vertrek uit de oude woning landen er, meestal niet al te ver daar vandaan, her en der groepjes zwermbijen (meestal ergens aan takken). Bij één van die groepjes zal ook de koningin zitten. Zodra de bijen uit dat groepje dat vanwege de koninginnenstof in de gaten hebben zullen deze bijen gaan stertselen. Dit trekt alle andere zwermbijen aan zodat er uiteindelijk sprake is van één zwermtros. Hierna beginnen de speurbijen met het kiezen van de nieuwe bijenwoning, de nestselectie.


Het zwermen is een zeer risicovolle onderneming. Uit waarnemingen bij bijenvolken die zich gevestigd hadden in de bossen van Ithaca, USA bleek dat slecht 24% van de volken die zich nieuw gevestigd hadden, de eerste winter overleefden, terwijl 78% van de reeds in voorgaande jaren gevestigde volken het voorjaar haalden[3].


In het geval van een nazwerm volgt na het vinden van een nieuwe woning nog een extra spannende periode. Een nazwerm heeft immers een jonge koningin die eerst nog moet paren voordat zij eitjes kan leggen. De jonge koningin zal zich daartoe eerst op de nieuwe locatie oriënteren om daarna, zodra ze bronstig is, op bruidsvlucht te gaan. Hierbij kan nog van alles mis gaan.


De meeste bijenhouders proberen (het vertrek van) natuurzwermen te voorkomen. Indien er vervolgens onverwachts toch ergens in de buurt een zwerm hangt, die de bijenhouder ook niet uit het volk heeft zien vertrekken, dan kan de bijenhouder met behulp van de meelproef proberen te achterhalen uit welk volk de zwerm afkomstig is.


Filmpje van een vertrekkende zwerm

(In de aan/uit te zetten ondertiteling wordt een nadere toelichting gegeven.)

Voetnoten

  1. In de Lage landen is dat meestal ergens in mei of juni.
  2. Hier wordt bedoeld het moment waarop de inmiddels volwassen koningin uit de zwermcel kruipt, dus 6 dagen na het verpoppen.
  3. T.D.Seeley. Life history strategy of the honey bee, Apis mellifera. Oecologia (32, 1978), blz. 108-118.