Zanderkast: verschil tussen versies

Uit Imkerpedia
Ga naar: navigatie, zoeken
(Nieuwe pagina aangemaakt met 'Prof.dr. Enoch Zander (1873 – 1957) was een veelzijdig mens. Ieder verslag doet hem tekort! Zijn verdiensten voor de bijenteelt zijn enorm. Voor een uitgebreid ...')
 
k (Zander kast hernoemd naar Zanderkast)
 
(8 tussenliggende versies door 3 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
Prof.dr. Enoch Zander (1873 – 1957) was een veelzijdig mens.  
+
__NOTOC__
 +
==Omschrijving==
 +
[[image:Zander-raam.JPG|thumb|319px|right| Het '''Zander raam'''.]]
 +
[[image:Zander-Einzelbeute.JPG|thumb|370px|left|De '''Zander-Einzelbeute''': a) vooraanzicht;  b) achteraanzicht met opengeklapt dak en onderaan de geopende voorraadkast voor ramen.]]
 +
De tegenwoordig nog steeds in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland <ref>http://de.wikipedia.org/wiki/Magazin-Beute </ref> veel gebruikte '''Zander kast''' heeft veel voorgangers gekend en bestaat ook heden nog uit verschillende varianten.
  
Ieder verslag doet hem tekort!
+
Al die verschillende varianten Zander kast hebben echter de volgende overeenkomsten:
 +
# broed- en honingraam zijn van gelijke grootte
 +
# die grootte is conform de maten in nevenstaande tekening van het '''Zander raam''' (hoewel, er is ook een versie met kortere oren)
 +
# de ramen staan in [[koudbouw]],
 +
# de onderlinge afstand tussen de ramen wordt bepaald door plaatselijke verdikkingen (van welk materiaal dan ook) op de ramen zelf,
 +
# aan de bovenzijde zit een doorlopende metalen strip waarop de ramen rusten (en over kunnen schuiven),
 +
# minstens de broedkamer is dubbelwandig (tegenwoordig zijn er echter ook Zander kasten van piepschuim die dan uiteraard niet dubbelwandig zijn).
  
Zijn verdiensten voor de bijenteelt zijn enorm.
 
  
Voor een uitgebreid verslag en zijn onderzoeken volg de link naar [[www.bijenhouden.nl/forum/topic.asp?ARCHIVE=true&TOPIC_ID=1664 | bijenhouden.nl]]
+
De eerste '''Zander kast''', de zogeheten '''Zander-Einzelbeute''' (zie tekening), is in 1911/1912 ontworpen in een samenwerking tussen [[Zander|Prof.dr. Enoch Detlef Hartwig Zander]] (1873 – 1957) en de imker Johann Merz. Deze Einzelbeute kan ergens in de open lucht staan, staat op vier poten, en is zowel een bijenkast als een opslagruimte (voor lege ramen, een [[moerrooster]] en andere bijenkast-benodigheden). Deze opslagruimte zit onderaan, daarboven de 10-raams dubbelwandige [[broedkamer]], en daarboven de eveneens 10-raams [[honingkamer]] met omsluitend dak (waardoor de honingkamer bij gesloten dak eveneens dubbelwandig is). Dat dak kan zijwaarts tot aan kettinglengte enkel als dak worden weggeklapt, maar ook (als je de broedkamer wilde inspecteren) tegelijkertijd met de honingkamer. <ref name=bienenzucht>Enoch Zander. (1917). Zeitgemässe Bienenzucht. Publisher: Berlin. P. Parey.</ref> De kast is gemaakt voor bovenbehandeling. Door de gelijke ramen voor de broed- en de honingkamer:
[[image:zanderbos.jpg |250px thumb| Opstelling van enkele Zanderkasten. foto: Water Jacobs |right]]
+
# kunnen de ramen van de broedkamer naar de honingkamer worden overgezet, en daarna
 +
# worden uitgeslingerd en van was ontdaan, en vervolgens
 +
# kunnen de raampjes zonder raat weer terug naar de broedkamer, waar zij weer worden uitgebouwd.
 +
Zo vindt constante vernieuwing van het ratenbestand plaats. Zander vond dat zeer belangrijk als bestrijding tegen de [[nosema|Nosema apis Zander]]
  
Afmetingen (buitenmaten)  H x B x D: 24cm x 48cm x 54cm voor 1 hoogsel.
 
  
De kast bestaat in het bijenseizoen uit 3 hoogsels. In de winter wordt dit teruggebracht tot 2 of zelfs 1 hoogsel.
+
De Einzelbeute was duur (en kostte voor de 1e WO 50 toenmalige mark) maar je had geen uitgaven aan bijenstal e.a. Enoch Zander: "''In Wirklichkeit ist allerdings der Preis nicht hoch, da man ja keine Ausgaben für Bienenhaus, Wabenschrank usw. hat.''" <ref name=bienenzucht />
  
Elk hoogsel telt 10 ramen die haaks op het vlieggat hangen.
 
  
Afmetingen van een raam:
+
[[image:Zander-Standbeute.jpg|left|thumb|809px|De Standbeute (middenonder) en de Verbesserte Standbeute (middenboven)]]
 +
De kort na de Einzelbeute ontwikkelde 9-raams '''Zander-Standbeute''' is een vereenvoudigde versie van de Einzelbeute en moet wèl in een bijenstal worden geplaatst.
  
Lengte x Hoogte: 40cm x 19,5cm is de wasmaat.  
+
De Standbeute bestaat alleen uit een dubbelwandige broed- en een enkelwandige honingkamer (en was indertijd een stuk goedkoper dan de Einzelbeute, te weten 15 toenmalige mark). De bodem van de Standbeute zit vast aan de broedkamer, en de vliegplak (die vrij groot is) kan worden opgeklapt om het vlieggat af te sluiten. De metalen strip waarop de ramen rusten (zie M in lengtedoorsnede) is 5 mm korter dan de lengte van de kast zodat bijen die (gedurende imkerhandelingen) achter die strip geraken een ontsnappingsroute hebben.
  
Het raampje zelf meet 42cm x 22cm en is dezelfde hoogte als Simplex.
 
[[image:zanderopen.jpg | 250px |thumb | Een bovenaanzicht van de Zanderkast. foto: Walter Jacobs |left]]
 
In de kast zit aan de bovenzijde een doorlopende metalen strip waarop de ramen rusten.
 
  
De ramen worden op afstand gehouden door plastiekjes.
+
[[image:zanderbos.jpg |250px | thumb| Opstelling van enkele hedendaagse Zanderkasten. foto: Walter Jacobs |right]]
 +
[[image:zanderopen.jpg | 250px |thumb | Een bovenaanzicht van een hedendaase 10-raams Zanderkast vanaf een zijkant. foto: Walter Jacobs |left]]
 +
Na de Einzelbeute, de Standbeute, en de Verbesserte Standbeute kwam Zander uiteindelijk uit op de inmiddels zeer bekende '''Magazinbeute''' (bovenbehandelingskast), bestaande uit meerdere eveneens 9 raams kamers, losse bodem en dak. Een kast waar men gemakkelijk mee kan reizen, en die ook zeer geschikt is voor zwermverhindering en koninginneteelt. Voor ons is dit alles zeer vanzelfsprekend geworden, maar in Zander's tijd was het kastimkeren nieuw en moest de goede vorm nog worden uitgedacht.  
  
Boven in de kast wordt afgedekt met een plastiek.
 
  
Daarop komt een plaat isolatie van 2cm dik.  
+
De hedendaagse Zanderkast is zowel verkrijgbaar als 10-raams als als 9-raams kast, zowel van hout als van kunststof (piepschuim), zowel met ramen met korte als met lange oren.
  
Het dakdeksel is breder dan de kast en steekt aan alle kanten een aantal cm uit.
 
  
Bodemplaat is naar believen een varroabodem of gesloten bodem.
+
==Datering en Voorkomen==
 +
Vanaf 1912 tot op heden in Duitsland, Oosterijk en Zwitserland
  
De kast is gemaakt van multiplex 8mm aan de buitenzijde en hardboard aan de binnenzijde.
 
  
Daartussen zit 3cm isolatie.
+
==Voetnoten==
 +
<references />
  
De kastdelen passen in mekaar met een tand- en groefsysteem.
 
  
De tand zit naar beneden.
+
Zander's boek "Zeitgemässe Bienenzucht" is [http://www.imkerpedia.nl/downloads/Zander-Bienenzucht.pdf hier] als pdf te downloaden.
  
Natuurlijk is deze kast zoals al z'n soortgenoten vatbaar voor persoonlijke wijzigingen.
+
 
 +
==Navigatie==
 +
* [[Bijenkasten|Naar andere bijenkasten]]
 +
* [[Bijen-behuizingen|Naar alle bijen-behuizingen]]

Huidige versie van 1 dec 2013 om 19:40

Omschrijving

Het Zander raam.
De Zander-Einzelbeute: a) vooraanzicht; b) achteraanzicht met opengeklapt dak en onderaan de geopende voorraadkast voor ramen.

De tegenwoordig nog steeds in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland [1] veel gebruikte Zander kast heeft veel voorgangers gekend en bestaat ook heden nog uit verschillende varianten.

Al die verschillende varianten Zander kast hebben echter de volgende overeenkomsten:

  1. broed- en honingraam zijn van gelijke grootte
  2. die grootte is conform de maten in nevenstaande tekening van het Zander raam (hoewel, er is ook een versie met kortere oren)
  3. de ramen staan in koudbouw,
  4. de onderlinge afstand tussen de ramen wordt bepaald door plaatselijke verdikkingen (van welk materiaal dan ook) op de ramen zelf,
  5. aan de bovenzijde zit een doorlopende metalen strip waarop de ramen rusten (en over kunnen schuiven),
  6. minstens de broedkamer is dubbelwandig (tegenwoordig zijn er echter ook Zander kasten van piepschuim die dan uiteraard niet dubbelwandig zijn).


De eerste Zander kast, de zogeheten Zander-Einzelbeute (zie tekening), is in 1911/1912 ontworpen in een samenwerking tussen Prof.dr. Enoch Detlef Hartwig Zander (1873 – 1957) en de imker Johann Merz. Deze Einzelbeute kan ergens in de open lucht staan, staat op vier poten, en is zowel een bijenkast als een opslagruimte (voor lege ramen, een moerrooster en andere bijenkast-benodigheden). Deze opslagruimte zit onderaan, daarboven de 10-raams dubbelwandige broedkamer, en daarboven de eveneens 10-raams honingkamer met omsluitend dak (waardoor de honingkamer bij gesloten dak eveneens dubbelwandig is). Dat dak kan zijwaarts tot aan kettinglengte enkel als dak worden weggeklapt, maar ook (als je de broedkamer wilde inspecteren) tegelijkertijd met de honingkamer. [2] De kast is gemaakt voor bovenbehandeling. Door de gelijke ramen voor de broed- en de honingkamer:

  1. kunnen de ramen van de broedkamer naar de honingkamer worden overgezet, en daarna
  2. worden uitgeslingerd en van was ontdaan, en vervolgens
  3. kunnen de raampjes zonder raat weer terug naar de broedkamer, waar zij weer worden uitgebouwd.

Zo vindt constante vernieuwing van het ratenbestand plaats. Zander vond dat zeer belangrijk als bestrijding tegen de Nosema apis Zander


De Einzelbeute was duur (en kostte voor de 1e WO 50 toenmalige mark) maar je had geen uitgaven aan bijenstal e.a. Enoch Zander: "In Wirklichkeit ist allerdings der Preis nicht hoch, da man ja keine Ausgaben für Bienenhaus, Wabenschrank usw. hat." [2]


De Standbeute (middenonder) en de Verbesserte Standbeute (middenboven)

De kort na de Einzelbeute ontwikkelde 9-raams Zander-Standbeute is een vereenvoudigde versie van de Einzelbeute en moet wèl in een bijenstal worden geplaatst.

De Standbeute bestaat alleen uit een dubbelwandige broed- en een enkelwandige honingkamer (en was indertijd een stuk goedkoper dan de Einzelbeute, te weten 15 toenmalige mark). De bodem van de Standbeute zit vast aan de broedkamer, en de vliegplak (die vrij groot is) kan worden opgeklapt om het vlieggat af te sluiten. De metalen strip waarop de ramen rusten (zie M in lengtedoorsnede) is 5 mm korter dan de lengte van de kast zodat bijen die (gedurende imkerhandelingen) achter die strip geraken een ontsnappingsroute hebben.


Opstelling van enkele hedendaagse Zanderkasten. foto: Walter Jacobs
Een bovenaanzicht van een hedendaase 10-raams Zanderkast vanaf een zijkant. foto: Walter Jacobs

Na de Einzelbeute, de Standbeute, en de Verbesserte Standbeute kwam Zander uiteindelijk uit op de inmiddels zeer bekende Magazinbeute (bovenbehandelingskast), bestaande uit meerdere eveneens 9 raams kamers, losse bodem en dak. Een kast waar men gemakkelijk mee kan reizen, en die ook zeer geschikt is voor zwermverhindering en koninginneteelt. Voor ons is dit alles zeer vanzelfsprekend geworden, maar in Zander's tijd was het kastimkeren nieuw en moest de goede vorm nog worden uitgedacht.


De hedendaagse Zanderkast is zowel verkrijgbaar als 10-raams als als 9-raams kast, zowel van hout als van kunststof (piepschuim), zowel met ramen met korte als met lange oren.


Datering en Voorkomen

Vanaf 1912 tot op heden in Duitsland, Oosterijk en Zwitserland


Voetnoten

  1. http://de.wikipedia.org/wiki/Magazin-Beute
  2. 2,0 2,1 Enoch Zander. (1917). Zeitgemässe Bienenzucht. Publisher: Berlin. P. Parey.


Zander's boek "Zeitgemässe Bienenzucht" is hier als pdf te downloaden.


Navigatie